|
 ŚWIĘTA
JADWIGA (
1174 - 1243; canonizowana w 1267roku)
Święta Jadwiga Śląska urodziła się około roku 1174 w
Bawarii, w miejscowości Andechs. Wcześnie wstąpiła w związek
małżeński. Źródła podają, że już w wieku 10 lat (inne, że w
wieku 17 lat) została żoną Henryka, księcia Śląska, Krakowa
i Wielkopolski. Miała z nim siedmioro dzieci (inne źródła
mówią o sześciorgu), z których przeżyło troje. Po dwudziestu
latach małżonkowie postanowili - za obopólną zgodą - żyć
dalej w separacji, ślubując uroczyście czystość. Jadwiga
jeszcze przez kilka lat mieszkała na dworze męża oraz w
książęcych grodach Leśnica i Wleń. Najczęściej jednak
przebywała w ufundowanym przez siebie klasztorze sióstr
cysterek w Trzebnicy. Przełożoną tego klasztoru była już
wówczas jej córka Gertruda. Zmarła w klasztorze trzebnickim
15 października 1243 roku. Księżna Jadwiga przyjmowała z
pokorą i poddaniem woli Bożej straty bliskich sobie osób i
wszelkie życiowe przeciwności. Prowadziła wiele dzieł
dobroczynnych w Trzebnicy, otaczając opieką wielu biedaków,
fundowała szpitale i przytułki. W ascezie, żarliwej
modlitwie i umartwieniach prześcigała wiele zakonnic.
Zachowywała też gorliwie klasztorne przepisy, a w czasie gdy
przebywała w klasztorze, wdziewała zakonny habit, aby móc
uczestniczyć w modlitwach za klauzurą. W 1267 roku, a więc
niespełna ćwierć wieku po śmierci księżnej Jadwigi, papież
Klemens XIV ogłosił ją świętą. W 1680 roku, dzięki królowi
Janowi III Sobieskiemu, jej kult rozciągnięto na cały
Kościół. Jej wspomnienie jest obchodzone w Kościele 16
października.
Jaki wzorzec świętości odczytujemy w życiorysie świętej
Jadwigi? Najwyraźniejszym modelem jaki się wyłania z tego
historycznego źródła jest WZORZEC DOBREJ ŻONY. Objawia się
on przez ukazanie wątku podporządkowania woli rodziców w
pójściu za mąż, poszukiwanie dróg zbawienia poprzez
posiadanie dzieci, ich wychowywanie i wreszcie w religijnym
wpływie na męża. Dobra żona dba o zbawienie męża i dzieci,
uczy ich modlitw i pieśni oraz troszczy się o ich postawę
moralną. W biografii św. Jadwigi znajduje się wyraźny WZÓR
ŚWIĘTEJ WŁADCZYNI. Jej powinności jako księżnej w stosunku
do męża-księcia, dworu, sług i poddanych zostały wyraźnie
wyniesione na plan pierwszy, choć podporządkowane również
celom religijnym. Rzuca się w oczy aktywność księżnej
Jadwigi, przełamującej stereotyp kobiety biernej i milczącej.
Ma ona spory wpływ na poczynania zarówno męża, dzieci, jak i
otoczenia. Jednym z faktów znanych z żywota jest interwencja
Jadwigi u Konrada Mazowieckiego, gdy ten w 1229 r. na wiecu
w Spytkowicach kazał porwać Henryka Brodatego i zawieść do
Płocka. Na porwanie syn jego Henryk II Pobożny zareagował
przygotowaniem zbrojnej wyprawy przeciw Konradowi. Aby nie
dopuścić do walki i przelewu krwi pomiędzy chrześcijanami,
Jadwiga sama przejęła inicjatywę i doprowadziła do
uwolnienia męża.
Autor żywota Świętej przedstawia także jej udział w fundacji
klasztoru w Trzebnicy (1202 r.), chociaż w dokumencie
fundacyjnym dla tej instytucji nie ma o niej mowy. Szacunek,
jakim się cieszyła później Jadwiga wśród sióstr cysterek,
potwierdza, że relacja biografa księżnej jest wiarygodna.
Dokumenty kilku innych fundacji pary książęcej nie odwołują
się do udziału księżnej podczas ich ustanawiania. Z drugiej
strony wiemy, że księżna posługiwała się własną pieczęcią
oraz posiadała dwór; który funkcjonował według ustalonych
norm. Wytłumaczenie tej kwestii leży w charakterze jej
działań, które były raczej skryte i nieoficjalne, nie
nastawione na publiczny efekt. Podobnie postępowała w
praktykach ascetycznych i umartwieniach utrzymywanych w
tajemnicy. Tylko synowa Anna, kilka dworek i zakonnic było
wtajemniczonych w styl życia księżnej. W życiu księżnej
Jadwigi równie silny jest WZORZEC WDOWY, która po śmierci
męża nie unikała udziału w życiu publicznym, chociaż
najczęściej przebywała w klasztorze trzebnickim, czasem dla
pokuty przywdziewała habit mniszek, ale do zakonu nie
wstąpiła, w odróżnieniu od innych ówczesnych księżniczek,
aby nadal mogła oddawać się pracy społeczno-charytatywnej. W
czasie niebezpieczeństwa tatarskiego w 1241 roku chroni się
z mniszkami trzebnickimi w Krośnie, gdzie Henryk – mąż –
zbudował warowną twierdzę i gdzie też wcześniej, 19 III 1238
r. zmarł.
Samodzielność
Cechą duchowości księżnej Jadwigi jest odważna samodzielność
w życiu praktyczno-religijnym. Można to dostrzec szczególnie
w stosowaniu surowej ascezy i różnych praktykach religijnych.
Nie była to pobożność zamknięta. Szeroki kontakt z ludźmi
różnych warstw sprawiał, że jej przykład oddziaływał na masy
społeczne. Z codzienną działalnością w świecie łączyła
Jadwiga usilne dążenie do tego, aby żyć stale w obecności
Boga. Oprócz mocno dotąd akcentowanych przez cystersów
wyrzeczeń, coraz ważniejszą rolę zaczynają odgrywać cechy
pozytywne: ubóstwo i pokora. Jadwiga jest kobietą hołdującą
wyraźnie nurtowi surowej ascezy i rozkwitającemu kultowi
ubóstwa, tak charakterystycznemu dla zakonów żebraczych.
Surowość życia połączona z dobrowolnym ubóstwem i pokorą
pozwoliły jej łatwo wypracować postawę jednoczącą w sposób
idealny życie czynne z życiem modlitwy, a więc powiązanie
zadań Marii i Marty (Łk 10, 38-42). W bulli kanonizacyjnej z
1267 r. czytamy: Należy jeszcze podkreślić, jak bardzo ona
kierowała się we wszystkich sprawach roztropnością, tym
darem, który właśnie sprawia, że owa cnota czyni człowieka
dla innych pociągającym, a równocześnie sprawia, że
utrzymana jest w ramach właściwego umiaru. W ten sposób
starała się zaoszczędzić sobie nieprzemyślanego działania i
pomyłki. W innym miejscu mamy: Żadne, nawet najbardziej
twarde ciosy zadane jej przez los nie były w stanie załamać
jej twardego usposobienia.
Podobnie czytamy w jej Życiorysie, że przeciwności nie
powinny załamywać człowieka oraz: Ta pobożna i oświecona
nadprzyrodzonym światłem kobieta z pewnością dostrzegła, że
miernikiem przy zdobywaniu cnót jest panowanie nad sobą i że
ofiara związana z pełnieniem dobrych czynów Bogu się nie
podoba, jeżeli jest pozbawiona soli mądrości.
Jadwiga stworzyła imponujący system opieki społecznej o
dużej efektywności. Motywów takiego działania musimy szukać
w Ewangelii. Z dobroczynnością chrześcijańską łączyła pracę
katechetyczno-wychowawczą. Sama, lub przez swojego kapelana,
nauczała ludzi, z którymi miała kontakt, o Bogu,
sakramentach świętych, o modlitwie, o wszystkim, co dotyczy
zbawienia duszy. Działalność księżnej obejmowała potrzeby
człowieka tak duchowe, jak i materialne. Lubili ją ludzie za
jej dobre serce. Biedni, którymi się opiekowała, chodzili za
nią wszędzie, gdzie się udawała, jak za swoja matką.
Przykład jej życia pomagał przezwyciężać istniejące między
ludźmi różnice społeczne i stanowe.
Św. Jadwiga jest patronką Polski, Śląska, Bawarii, Berlina,
Wrocławia, Krakowa, Trzebnicy; księżnych, ludzi wypędzonych
ze swojego kraju, banitów, narzeczonych, nowożeńców, wdów,
śmierci dzieci, trudnych małżeństw, ofiar zazdrości;
budujących się nowych świątyń.
Imię Jadwiga pochodzi z języka germańskiego, w którym
Heduwig było złożeniem z dwóch części: hadu i wig
oznaczających to samo – wojnę, walkę; imię Jadwiga oznacza
więc tę, która walczy.
SAINT HEDWIG ( b.1174 d.1243 Feast Day: October 16 )
Hedwig was one of the eight children born to Berthold IV, the count
of Andechs, who ruled over the Tyrol and Istria (Croatia and Dalmatia).
Two of her brothers became bishops and two of her sisters became queens.
One of them, Gertrude, who married Andrew II of Hungary, was the mother
of Saint Elizabeth (of Hungary, my fav!).
As a child she was placed in the Benedictine monastery of Kitzingen in
Franconia (see Saint Thecla).
In 1186, when she was 12 years old, Hedwig was married to 18-year- old
Henry the Bearded, prince of Poland and future duke of Silesia. She bore
him 6 (some say 7) children and the family was closely knit. But from
1209 onwards she and her husband agreed to live in perpetual continence.
Hedwig was then 35 and Duke Henry was barely past 40, but he submitted
to the austere disciple without complaint or resistance.
After succeeding to his father's dukedom in 1202, and under Hedwig's
influence, Henry founded the monastery of Cistercian nuns at Trebnitz
(near Breslau, now Wroclaw), the first convent of women in Silesia. The
convent was built with the labor of those convicted of crimes. It was
the first of a large number of such establishments founded by the
couple, including houses of Augustinian canons, Cistercian monks, and
Dominican and Franciscan friars, by which religion and German culture
were spread over their territories.
Henry also founded the Hospital of the Holy Ghost in Breslau, and Hedwig
founded a hospital for female lepers.
Following the example of his wife, he was sustained by a great and
ennobling piety. He let his beard grow in the manner of Cistercian
converts (when his name Henry the Bearded) and greatly reduced his
household expenses, devoting the money that he saved to charitable
purposes. After their separation Henry never again wore gold, silver, or
purple.
There have been few duchesses like her. She was humble, serving the poor
and the lepers, pardoning offenses, helping her enemies, and bringing
aid to even the most insolent and hardened sinners. She kept barely a
hundredth part of her income, giving the rest away with an open hand.
Beneath her tattered cloak she wore a hair shirt. She went about with
naked feet in all weather, and when, in obedience to her confessor, she
bought a pair of new shoes, she carried them under her arms. She
scourged herself and subjected her soul and her body to countless
mortifications.
Towards the end of her life she had the gift of working cures and making
predictions. Several miracles are recorded of her--she fell asleep, it
was said, one night while reading the Bible by candlelight; the book
caught fire and burned, but was undamaged. A blind man's sight was
restored because of her blessing.
As for Henry I, her good and faithful husband, she outlived him by five
years. In 1227, Henry engaged in fighting Conrad of Masovia for the land
of Ladislaus of Sandomir who had been killed in battle. Henry triumphed
and established himself at Cracow, but he was kidnapped during Mass and
taken by Conrad to Plock. Hedwig followed and helped bring the two to a
peaceful agreement, which included the marriage of her two
granddaughters to Conrad's sons. Upon Duke Henry's death in 1238 Hedwig
moved into the monastery at Trebnitz. Hedwig did not cry at her
husband's death; she consoled the sorrowing nuns instead.
God treats harshly those whom he loves. All her children died before she
did, except for one daughter, Gertrude, who was the abbess of the
convent of Trebnitz. Two of her sons dishonored the family name by
engaging in fratricidal wars, and another son, Henry the Pious who
succeeded his father, was killed in 1241 by the Tartars at the battle of
Liegnitz. Again, Hedwig comforted the others.
She took the habit of the nuns but not the vows, wishing to administer
her property as she wished to help the needy. She predicted her own
death, insisting on being anointed before anyone else would acknowledge
she was in danger. Worn out by the hardships she had endured, she died
in 1243, in her seventieth year.
Riches have never been able to buy entrance into heaven. Hedwig, the
duchess with the naked feet and workworn hands, had no need to knock on
the gates which, at her approach, swung open of themselves. And someone
was on the threshold to greet with open arms the woman who had freely
given of her heart, her wealth, and her light, and who had been a
supreme example of the life of poverty in the example of God (Attwater,
Bentley, Delaney, Encyclopedia, White).
The policies and foundations of Duke Henry and Saint Hedwig were
important in Silesian history through the increase of German influence
they brought to the country (Attwater).
She is the patroness of Silesia, and venerated in Franconia.
Depicted in art with the church and a statue of the Virgin Mary in her
hands; or washing the feet of the poor; or barefoot with her shoes in
her hands; or in a religious habit with the robes and crown of a
princess near her (White). Sometimes she is seen holding a picture of
the Virgin and Child in her hand or Christ blessing her from the Cross
(Roeder).
.Other Saint Hedwig Parishes:
http://www.sthedwig.org/html/school.html
http://www.sthedwigchurch.org/index.html
http://www.sainthedwig.org/
http://www.dcgary.org/parish/parishes/st_hedwig.htm
|
